PoradnikPR.info

PoradnikPR.info

Poradnik pedagogiczno - resocjalizacyjny

 
 
 
 

Podstawowe pojęcia: agresja, przemoc

Wielu autorów zajmujących się problematyką twierdzi, że jest to zachowanie mające na celu wyrządzenia szkody lub przykrości, (Aronson). Według Aronsona to przede wszystkim przyzwolenie, - „jeśli inni mogą to robić, to ja też mogę”. Następnie pisze on, że „oglądanie agresywnych działań może dostarczyć pomysłów, jak ujawnić własne agresywne odczucia” oraz „sprawia, że lepiej uświadamiamy sobie swoją złość i szybciej uruchamiamy działania agresywne” (Skorny Z. 1989). Spotyka się również pogląd, że „agresja jest zjawiskiem reaktywnym związanym z popędami” (J. Kalisz, 1983, s.416). Tomaszewski podaje, że agresywne zachowanie się “może przejawiać się w trzech różnych formach, takich jak izolowanie się, demonstrowanie i w formie ataku agresji polegającej na czynnościach zmierzających do zaszkodzenia danej osobie” (Tomaszewski T.,Warszawa 1963).

Pojęcie „agresja” ze względu na wieloznaczność jest dość trudne do jednoznacznego zdefiniowania.

Słownik Języka Polskiego PWN definiuje agresję jako „zachowanie zmierzające do wyładowania niezadowolenia lub gniewu na osobnikach lub rzeczach” (M. Szymczak, Warszawa 1988, s. 17)

W słowniku pedagogicznym natomiast agresja  to „działanie skierowane przeciwko ludziom lub przedmiotom wywołującym u człowieka niezadowolenie lub gniew. Celem agresji jest wyrządzenie szkody przedmiotowi agresji” (W. Okoń, Warszawa 1984, s. 29).

W ujęciu biologicznym agresja to „zachowanie ograniczające swobodę drugiego osobnika albo skierowanie przeciw jego zachowaniu lub życiu” (B. Sadowski, Warszawa 1989, s. 432).

Na gruncie psychologii „agresją nazywa się czynności mające na celu zrobienie szkody i spowodowanie utraty cenionych społecznie wartości, zadanie bólu fizycznego lub spowodowanie cierpienia moralnego innemu człowiekowi” pisze znany autorytet i badacz psychologii agresji A.Frączek (A. Frączek, Wrocław  1979, s. 13.)

Podobnie dla Z. Skornego jest „formą inicjowanego ataku wyrządzającego szkody fizyczne lub moralne określonym osobom lub grupom społecznym (Z. Skorny, PWN Warszawa, 1968, s. 114.)

L. Pytka uznaje, iż w agresji znajduje się intencję wyrządzenia szkody lub krzywdy przedmiotowi działania. „Bez intencji nie ma agresji”.

Podobnie w ujęciu psychologii społecznej „agresja, czy przemoc interpersonalna to czynności podejmowane intencjonalnie przez ludzi, (np. specyficzne zachowanie się, aranżowanie określonej sytuacji, itp.), stanowiące zagrożenie bądź powodujące szkody w fizycznym, psychicznym i społecznym dobrostanie innych osób, tj. wywołujące ból, cierpienie, destrukcję, prowadzące do utraty cenionych wartości”(A. Frączek, P. Struzik, PWN, Kielce 1986, s. 28.).

Zjawisko agresji i pojęć tłumaczących to zachowanie jest wiele, nakładają nacisk na fakt, iż agresja to forma szkodzenia, wyrządzania krzywdy w sposób fizyczny i psychiczny drugiemu człowiekowi. Możemy wnioskować, iż zachowaniem agresywnym jest przemoc psychiczna jak i fizyczna, agresja to nie tylko szkodzenie drugiej osobie, ale również spowodowanie cierpienia. Jednocześnie trzeba mieć pewność, że dana osoba miała zamiar komuś zaszkodzić.

Agresję bardzo często utożsamia się z przemocą, z czym nie zgadza się J. Pospiszyl. Twierdzi, że „celem agresji jest zaszkodzenie ofierze”, kiedy celem przemocy jest wywarcie wpływu na ofiarę i zmuszenie jej do postępowania zgodnego z oczekiwaniami agresora.

Definicja przemocy, którą przedstawia nam WHO- „celowe użycie siły fizycznej, zagrażające lub rzeczywiste, przeciwko sobie, komuś innemu lub przeciwko grupie lub społeczności, co powoduje lub jest prawdopodobne, że spowoduje zranienie, fizyczne uszkodzenie, śmierć, ból psychologiczny, zaburzenie rozwoju lub deprawację” (World Health Organization, WHO),

daje nam możliwość podzielenia i klasyfikacji przemocy na trzy rodzaje. Mianowicie: przemoc skierowana do siebie samego, czyli autoagresja, przemoc interpersonalna oraz przemoc grupowa.

Przemocy jednak nie dzielimy tylko w zależności od tego, kto jest jej adresatem i sprawcą. Możemy wyróżnić następujące formy przemocy: bezpośrednią i pośrednią, fizyczną, psychiczną, strukturalną, wyrażającą się we wpływie negatywnym, posiadającą swój przedmiot (obiekt) lub nie, oraz jawną i ukrytą.

Przemoc bezpośrednia, czyli osobowa, jest nakierowana prosto na osobę, która jest ofiarą. Obejmuje zarówno przemoc fizyczną, jak i psychiczną.

Przemoc pośrednia jest zazwyczaj przemocą psychiczną, mającą na celu emocjonalne pogrążenie lub zniszczenie drugiego człowieka bez bezpośredniego ataku na niego. Narzędziami tej przemocy są np.: plotka, pomówienie, fałszywe zeznanie, użycie przemocy fizycznej wobec bliskich tej osoby, której agresor chce wyrządzić krzywdę.

Przemoc fizyczna to agresywne zachowanie skierowane przeciwko ciału ofiary, mogące prowadzić do bólu i fizycznych obrażeń. Przemoc ta może wystąpić w dwóch postaciach: czynnej i biernej. Forma czynna to poszturchiwania, szczypanie, popychanie i odpychanie, potrząsanie, ściskanie, szarpanie, gryzienie, kopanie, bicie przedmiotami oraz użycie broni. Natomiast forma bierna przejawia się w zakazach mówienia, chodzenia, załatwiania potrzeb fizjologicznych lub w zamknięciu w areszcie domowym.
W przemocy fizycznej występują różne stadia przemocy od tej najbardziej skrajnej, w której człowieka traktuje się jak rzecz i dąży się do jego zniszczenia, aż do przemocy fizycznej, w której występuje coraz więcej elementów natury psychologicznej pomiędzy stosującym przemoc i jego ofiarą.

Przemoc psychiczna to zazwyczaj przemoc werbalna, która wywołuje emocjonalny ból lub cierpienie, co często wynika z poczucia poniżenia i zagrożenia. W codziennym życiu spotyka się przemoc psychiczną stosowaną przez jednych ludzi w stosunku do innych.

Przemoc strukturalna polega na przemocy wywieranej przez niesprawiedliwe struktury społeczne.

Przemoc wyrażająca się we wpływie negatywnym z reguły powstaje w wyniku społecznego uczenia się. Dziecko wychowywane w atmosferze przemocy częściej sięga po nią w sytuacji zagrożenia lub, jeśli chce rozwiązać problem bądź osiągnąć określony cel. Jeżeli w danym społeczeństwie, najbliższym środowisku lub w rodzinie istnieje prawne i moralne zezwolenie na przemoc, człowiek wyzbywa się wówczas hamulców i przemoc staje się jego podstawowym narzędziem w dążeniu do celu.

Inny podział przemocy został zaproponowany przez Kondziela.

Wyróżnia on kilka rodzajów przemocy.

Fizyczną i psychiczną;
Fizyczna polega najczęściej na zadawaniu bólu fizycznego, którego ekstremalną formą jest śmierć.

Psychiczna to wszelkiego typu kłamstwa, fałszywa propaganda, „pranie mózgu”, groźby, które zmierzają do ograniczenia duchowych możliwości człowieka.

Według Joachima Kondzieli przemoc to takie wywieranie wpływu na ludzi, w wyniku, którego ich aktualny poziom rozwoju somatycznego i duchowego jest niższy niż potencjalny poziom tego rozwoju.

Klasyfikacja przemocy wg Kondziela:
Personalna (osobowa, bezpośrednia) i strukturalna ( pośrednia)

Personalna- występuje przedmiot działający, czyli aktor.

Strukturalna- jest brak aktora.

Tak, więc, przemoc personalna jest wtedy, kiedy podmiot operujący przemocą ma łatwą do zinterpretowania twarz np. bity widzi twarz bijącego, a bijący twarz bitego, natomiast przemoc strukturalna to przemoc na tle ukrytym.

Idąc dalej za tym podziałem można mówić, wg Kondziela, o przemocy jawnej oraz ukrytej, czyli takiej, która jeszcze nie zaistniała, ale łatwo może się ukazać i stać się przemocą jawną. Przemoc symboliczna, czyli przekaz wzorców zachowań, symboli i zakazów zastanej kultury z narzuceniem ich znaczeń i interpretacji.

J. Kondziela opisuje przemoc w kontekście jej skutków; przez przemoc rozumie on “takie wywieranie wpływu na ludzi, w wyniku, którego ich aktualny poziom rozwoju somatycznego i duchowego jest mniejszy, niż potencjalny poziom tego rozwoju”. Spojrzenie to ukazuje skutki przemocy z punktu widzenia ofiary tego zachowania.

A.Frątczak wskazuje, iż pojęcia agresja czy przemoc są używane również dla określenia aktywności grup społecznych (na przykład wymuszanie przez starszych uczniów różnych usług ze strony kolegów, walk pomiędzy gangami); opisywanych w makroskali relacji miedzy dużymi zbiorowościami społecznymi (na przykład walki plemienne czy wojny między grupami etnicznymi i narodami). Te różne aspekty czy poziomy organizacji zjawisk nazywamy agresją i przemocą, „to jest agresja interpersonalna, agresja jako zjawisko społeczne, wojna, są charakterystyczne i objaśnione w odmiennych kategoriach poznawczych. Dlatego agresja bądź przemoc ujmowane jako zjawisko społeczne odnoszone są nie tyle do osobistych skłonności konkretnych jednostek, co do standardów, norm i procesów regulujących zachowanie grupy, a o wojnach mówi się, pokazując procesy dziejowe i socjoekonomiczne, że są uwarunkowane interesami dużych zbiorowości społecznych” (A. Frątczak, 1996, s. 37).

Pojęcie agresji w oderwaniu od przemocy jest trudne do jednoznacznego zdefiniowania, ponieważ dotyczą tych samych stanów i zachowań psychicznych, a różnią się, co do przyczyn, skutków i skali tych negatywnych zachowań ludzi. Przemoc jest uważana za formę wyrażania agresji jednostkowej i grupowej, za mechanizm regulujący stosunki międzyludzkie w różnych grupach, instytucjach i środowiskach społecznych. Zdaniem S. Kawuli tego typu zachowania mają miejsce w instytucjach edukacyjnych: szkołach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych, a obecnie zauważa się postępujący wzrost przemocy wśród dzieci i młodzieży. (S. Kawula, Edukacja 1,1996.)

W ujęciu psychologii społecznej „agresja czy przemoc interpersonalna to czynności intencjonalnie podejmowane przez ludzi (np. specyficzne zachowanie się, aranżowanie określonej sytuacji, itp.), stanowiące zagrożenie bądź powodujące szkody w fizycznym, psychicznym i społecznym dobrostanie innych osób (tj. wywołujące ból, cierpienie, destrukcję, prowadzące do utraty cenionych wartości)” (A. Frączek, I. Pufal-Struzik,  Kielce 1996.)

J.R.

Powiadom znajomego
  1. (wymagane)
  2. (prawidłowy adres email wymagany)
  3. (wymagane)
  4. (prawidłowy adres email wymagany)
 

cforms contact form by delicious:days

Powiązane Artykuły:

Jeden komentarz do “Podstawowe pojęcia: agresja, przemoc”

  1. 1
    kasia:

    no ja juz sama nie wiem. moj chlopak reaguje bardzo czesto agresywnie wobec mnie. nieraz mnie pchnal na ulicy, ponizal a nawet miesiac temu zrzucil mnie 2 razy ze schodow lamiac mi tym samym reke w 2 miejscach. balam sie go, balam sie na niego spojrzec, nawet nic nie mowilam do niego. choc czesto mnie prowokowal do klotni, poprzez opowiadanie bzdur, podejrzenie ze mam kogos innego i oczywiscie kolejne ponizanie mojej osoby. nie jestesmy juz razem, chcialam dawno od niego odejsc ale za kazdym razem mowil ze to sie juz nie powtorzy, ze mnie kocha, nawet plakal itd …. wierzylam mu, bo nie biorac pod uwage jego atakow agresji oraz przemocy fizycznej to nie moglam narzekac… robil wszystko dla mnie … nadal mowi ze sie ze mna ozeni… a ja nadal sie go boje… nawet nie wiem czemu o tym pisze tutaj… moze poprostu potrzebowalam napisac czy mozna agresje wyleczyc? czy powinnam wrocic do niego?..

Zostaw swój komentarz

You must be logged in to post a comment.

Kategorie

Chmurka Tagów

Publikuj już dziś!

Publikuj swój artykuł a otrzymasz ZAŚWIADCZENIE!
*Przeczytaj więcej»
*Publikuj»

Administracja