PoradnikPR.info

PoradnikPR.info

Poradnik pedagogiczno - resocjalizacyjny

 
 
 
 

Koncepcje agresji

Jest wiele teorii rozpatrujących genezę agresji. Jedne mówią, że agresja to zjawisko wrodzone, inne, że nabyte, jeszcze inne, iż agresja to zjawisko wrodzone a dalszy jej rozwój zależy od wpływów środowiska. Każdy ma własny pogląd na istnienie zjawiska agresji.

Thomas Hobbes jest przedstawicielem teorii wrodzoności agresji. Uznał on, iż człowiek jest bestią i jedyne, co może zmusić go do niestosowania zachowań agresywnych to zmuszenie go do przestrzegania prawa i porządku społecznego. Człowiek rodzi się z gotowym instynktem, nazywanym przez niektórych instynktem walki, niezbędnym do życia, tak jak na przykład instynkt głodu (J.Grochulska, 1993, s. 9).

Podobne zdanie w tym temacie wykazał Zygmunt Freud, który uznał, że człowiek rodzi się z dwoma instynktami: życia(Eros) i śmierci (Thonotos). Freud również uważał, że społeczeństwo wywiera wpływ na jednostkę. To ono kontroluje instynkt śmierci i przekształca zachowania destrukcyjne na zachowania użyteczne. Z.Freud był przekonany, że ta agresywna energia musi jakoś się wyładować, gdyż w przeciwnym wypadku kumuluje się i powoduje chorobę (E.Aronson, 1995, s.304).

Po przeciwnej stronie ze swoimi poglądami stał Jan Jakub Rousseau. Był on zwolennikiem teorii głoszącej wyuczoność agresji. Mówił o „szlachetnym dzikusie”, sugerując, że ludzie w swojej naturze są dobrzy i łagodni i poprzez społeczeństwo wyzwala się w nich wrogość. Oznacza to, że uczy ono człowieka agresywnych reakcji, które utrwalają się wtedy jako stały rodzaj zachowania, czyli nawyk (E.Aronson, 1995. s. 304).

Agresja frustracyjna tłumaczy nam, że frustracja zawsze prowadzi do jakiś form agresji. Pomiędzy tymi dwoma stanowiskami znajduje się Berkowitz, uważający, iż wrodzone wzorce zachowań są modyfikowane. Według tej teorii ludzie mają tendencje do zachowań agresywnych jednak są one uzależnione od wewnętrznych tendencji i sytuacji zewnętrznej środowiska. Berkowitz uważał, że stan gotowości do agresywnych zachowań nie musi oznaczać równocześnie działań agresywnych. Po drugie, twierdził za istotne fakt istnienia czynników sytuacyjnych, i za istotne nawyków agresywnych.

Podziału koncepcji agresji ze względu na genezę dokonali Ch. N. Cofer i M. H. Appley, wyróżniając cztery koncepcje (Ch. N. Cofek, M. H. Appley, Warszawa 1972, s. 630 - 632.):

Agresja jako instynkt

Przedstawiciele tej teorii przyjmują agresję powstałą w drodze ewolucji jako konieczność podtrzymania gatunku. Jeden z przedstawicieli tego nurtu M.C. Dougall twierdzi, że człowiek rodzi się z gotowym instynktem niezbędnym, podstawowym i najważniejszym. K. Lorenz natomiast uważa, że agresja wiąże się z ewolucją. Stanowi jej narzędzie, czynnik, który powoduje, że ewolucja zachodzi. Jednocześnie sama agresja podlega ciągłym zmianom ewolucyjnym (K. Lorenz, Warszawa 1972, s. 64.)

Teoria ta uwzględnia agresje jako czynnik ewolucyjny, instynkt, jednak w nurcie tym nie przedstawia się zjawiska tego jako szkodliwego. Wręcz przeciwnie agresja może występować w formie dopuszczalnej, korzystnej ze społecznego punktu widzenia. Nie każda agresja ma charakter negatywny, w niektórych warunkach pewne formy agresji nie tylko są formami akceptowanymi, ale także koniecznymi (na przykład dla samoobrony). W procesie socjalizacji nie chodzi, więc o hamowanie wszelkich przejawów agresji, lecz o skierowanie ich z drogi aspołecznej na pro społeczną, a w miejsce prymitywnych form agresji wytworzenie takich, które są akceptowane przez społeczeństwo (A.Frączek, 1975, s.18).

Agresja jako reakcja na frustrację

Agresja jest popędem, który jest reakcją na frustrację. Przedstawicielem tego nurtu jest już wcześniej przeze mnie wspomniany J. Dollard,   przez agresję rozumie „zachowanie występujące w celu uszkodzenia czy zniszczenia przedmiotu (osoby), na który zostaje skierowana” (M. Cielecka, nr 1/1958).

Jak już wcześniej opisywałam teoria ta stwierdza, że człowiek zawsze zmierza do jakiegoś celu. Jeśli w jakimś czasie wykonywania tego zamierzenia człowiek napotka na przeszkodę, pojawia się frustracja prowadząca do napięcia emocjonalnego a w konsekwencji do wywołania agresji.

Agresja jako nabyty popęd

W tym nurcie teoretycznym jest kilka nieznacznie różniących się od siebie poglądów. Przedstawicielem jednego z nich jest A. Buss, który twierdzi, że jedynym aspektem agresywnego zachowania rozpatrywanego w kategoriach popędowych jest emocjonalna reakcja gniewu.

Inny przedstawiciel tego nurtu R.R. Sears stwierdza możliwość wytwarzania się dwóch przeciwstawnych tendencji. Pierwsza związana jest z oczekiwaniem nagrody, druga z przewidywaniem kary. W ten sposób tłumaczy powstanie popędu zależności i agresji (J. Doleard, N. R. Miller, 1967, s. 142 - 144.)

Agresja jako nawyk

Zachowanie agresywne rozpatrywane jako nawyk, to zachowanie dobrze utrwalone, tak dobrze, że wykonywane automatycznie. A. Bandura i R. H. Walters uważają, że agresja to wyuczony sposób zachowania się. Agresja naśladowcza jest wyrazem mimowolnego naśladownictwa modeli agresywnego zachowania się, z którymi dana osoba styka się w swym otoczeniu. Pod ich wpływem agresja może wystąpić u osób, które uprzednio nie były narażone na frustrację. Badania psychologiczne dowiodły, że większość agresywnych dzieci pochodzi z rodzin, w których jedno lub oboje rodziców, to osoby agresywne. Takie dziecko przenosi swoją agresję do szkoły, na swych kolegów i podczas, gdy bije swojego rówieśnika, realizuje zachowanie modelu agresywnego rodziców (A.Bandura, 1968, s.85).

Jak zauważa Z.Skorny (1976) modele wpływają na zachowanie się przede wszystkim wtedy, gdy są nimi osoby znaczące (na przykład rodzice). W tej sytuacji zostaje uruchomiony mechanizm identyfikacji powodujący wystąpienie dążenia do upodobania się do ubioru, sposobu mówienia lub zachowania się modela (A.Frątczak, 1996, s.136) Agresja jako nawyk (wyuczony przez wzmacnianie) to tendencja do ujawnienia zachowań destruktywnych czy wrogich, to po prostu nawyk napastowania. Agresywność w tym przypadku może być trwałą cechą charakteryzującą całą osobowość człowieka (J.Grochulska, 1993, s. 14-24).

Agresja, to zjawisko, nad którego genezą od wielu lat trwa spór. Psychologowie, filozofowie, pedagodzy zastanawiają się skąd wzięła się agresja. Czy jest to gen, który dziedziczymy, przekazywany jest nam przez pokolenia i ulega jedynie drobnym przekształceniom w drodze ewolucji. Może jest to zachowanie, którego dopiero uczymy się, nabywamy zachowań agresywnych w czasie naszego życia. Pytania jak również odpowiedzi pozostają otwarte, jednak zważywszy na dzisiejszy rozwój badań przede wszystkim genetycznych może i na te pytania już wkrótce poznamy odpowiedź.

Powiadom znajomego
  1. (wymagane)
  2. (prawidłowy adres email wymagany)
  3. (wymagane)
  4. (prawidłowy adres email wymagany)
 

cforms contact form by delicious:days

Powiązane Artykuły:

Zostaw swój komentarz

You must be logged in to post a comment.

Kategorie

Chmurka Tagów

Publikuj już dziś!

Publikuj swój artykuł a otrzymasz ZAŚWIADCZENIE!
*Przeczytaj więcej»
*Publikuj»

Administracja