PoradnikPR.info

PoradnikPR.info

Poradnik pedagogiczno - resocjalizacyjny

 
 
 
 

Autodestrukcja, czyli dlaczego czasem krzywdzimy samego siebie

Agresja skierowana przeciwko własnej osobie.

Problem agresji wobec innych osób jest dość powszechnie zauważany i znany. Z drugiej strony pojawia się natomiast inny aspekt zjawiska czasem niedostrzegany, często temat tabu a mianowicie - autoagresja, czyli agresja skierowana przeciwko własnej osobie. Jak to się dzieje ze człowiek, którego przecież naturalnym pragnieniem jest chęć życia i dobra własnego decyduje się czasem na tak radykalny krok działania przeciw samemu sobie? Przyczyn może być wiele, ale wcześniej warto się zastanowić, czym konkretnie jest autoagresja czy autodestrukcja.

Autoagresja jest działaniem skierowanym przeciwko samemu sobie, w sposób pośredni bądź bezpośredni szkodzący własnemu zdrowiu, a nawet życiu. Przejawia się poprzez: zadawanie ran własnemu ciału, czyli samookaleczenia (często tzw. ‘sznyty’), połykanie ciał obcych, przedawkowanie leków, substancji uzależniających, próby samobójcze. Są to bezpośrednie, jawne formy autodestrukcji będące manifestacja własnego leku czy tez wrogości wobec kogoś innego, występujące w sytuacjach ostrego kryzysu i stresu. Wyróżniamy jednak również pośrednie, ukryte formy autodestrukcji jak: uzależnienia od alkoholu, narkotyków, tytoniu, ryzykowny tryb życia, zaniedbanie własnych potrzeb poprzez np. świadome ignorowanie zaleceń lekarskich. Mówimy tutaj raczej o pewnym stylu życia osoby, wyrażającym się lekceważeniem zdrowia, trwającym często wiele lat.

Zarówno bezpośrednie jak i pośrednie formy autoagresji stanowią poważny problem i wymagają wczesnej interwencji. O ile natomiast problem samobójstw i zachowań samookaleczenia własnego ciała został nagłośniony w przeciągu ostatnich lat, o tyle pośrednie formy autodestrukcji wciąż nie są dostatecznie zauważane. Warto, dlatego głębiej zastanowić się nad pośrednimi rodzajami szkodzenia samemu sobie, gdyż to właśnie one dotykają dużą grupę osób, a jednak wciąż są pomijane i traktowane z przymrużeniem oka.

Co zatem motywuje człowieka do szkodzenia samemu sobie? Analizując motywacje osób przejawiających tego typu zachowania można wyodrębnić dwa typy autoagresji: autoagresje emocjonalna i instrumentalna. Autoagresja emocjonalna jest działaniem mającym na celu wyrządzenie sobie krzywdy z powodu własnego lęku, niepokoju (samoagresja lękowa), bądź jest ona wynikiem tłumionego gniewu i chęci wyładowania złości wobec kogoś innego, wobec kogo jawne okazanie agresji wydaje się być niemożliwe (samoagresja gniewna). Motywem autoagresji instrumentalnej natomiast jest realizacja ukrytych potrzeb jak: chęć pokazania własnej odporności na ból, podwyższenia prestiżu w grupie społecznej (np. wśród więźniów). Często konkretny akt autoagresywny posiada zarówno aspekt emocjonalny, jak i instrumentalny.

Obok wyżej wymienionych przyczyn tego typu zachowań należy również uwzględnić czynniki sytuacyjne jak traumatyczne doświadczenia z okresu dzieciństwa i dorosłości jak: maltretowanie, przemoc fizyczna i psychiczna, wykorzystanie seksualne, utrata dziecka.

Literatura psychologiczna podaje również uwarunkowania osobowościowe podejmowania zachowań autodestrukcyjnych, postuluje się mianowicie wizerunek osobowości samouszkodzeniowej, charakteryzującej się wysokim poziomem agresywności, drażliwości, impulsywności, poczuciem winy oraz niska samoocena.

Warto także zastanowić się, jakie osoby decydują się na krzywdzenie samego siebie. Powszechnie znane są przypadki osób chorych psychicznie, którzy wskutek osłabionego instynktu samozachowawczego karają samych siebie za np. urojone przewinienia. Zachowania autodestrukcyjne charakteryzują również osoby poddane surowej dyscyplinie, przebywające w długotrwałej izolacji, osadzone w zakładach zamkniętych tj: więźniów czy żołnierzy. O zachowaniach autoagresyjnych mówimy także w odniesieniu do osób o zaburzonym rozwoju funkcji poznawczych, cechach autystycznych, mniejszym poziomie odczuwania bólu i wrażeń dotykowych. Często natomiast zachowania autodestrukcyjne podejmowane są przez osoby w naszym bliskim otoczeniu, żyjące w ‘normalnych’ domach, mających ‘dobra’ prace, ‘szczęśliwą’ rodzinę, a jednak czegoś ich życiu brakuje, nie czują się szczęśliwi, nie radzą sobie z własnymi problemami i nie potrafią prosić innych o pomoc. Ich wołanie o pomoc jest cichym szeptem dla tych, którzy się nie wsłuchują. Dlatego tak ważne jest by zatrzymać się w pośpiechu dnia codziennego, otworzyć oczy i serce na cierpienie osób wokół nas. Wysłuchanie cudzych trosk i pomoc we wczesnym etapie może okazać się najskuteczniejszym i najprostszym lekiem, jaki bliźni może nieść bliźniemu.

źródło: Monika Anna Bryk

Bibliografia:

  1. Chojnacka M., Karczewski T. (2003). Samouszkodzenia. Kalisz: Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej.
  2. Kosewski M. (1977). Agresywni przestępcy. Warszawa: Wiedza Powszechna.
  3. Płużek Z. (1994). Psychologia pastoralna. Kraków: Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy.
  4. Suchańska A., Wycisk J. (1998). Pośrednia autodestruktywność i jej związki z poczuciem wewnętrznej spójności. Czasopismo Psychologiczne, 4, 2, 128-135.
Powiadom znajomego
  1. (wymagane)
  2. (prawidłowy adres email wymagany)
  3. (wymagane)
  4. (prawidłowy adres email wymagany)
 

cforms contact form by delicious:days

Powiązane Artykuły:

Zostaw swój komentarz

You must be logged in to post a comment.

Kategorie

Chmurka Tagów

Publikuj już dziś!

Publikuj swój artykuł a otrzymasz ZAŚWIADCZENIE!
*Przeczytaj więcej»
*Publikuj»

Administracja