PoradnikPR.info

PoradnikPR.info

Poradnik pedagogiczno - resocjalizacyjny

 
 
 
 

Czynniki i mechanizmy wywołujące agresję

W rozważaniach na temat genezy zachowań agresywnych do końca nie można wysnuć żadnych konkretnych wniosków. Odkładając jednak etymologię agresji, skupię się na czynnikach, które wywołują te zachowania. Na pewno agresja jest reakcją na różnego rodzaju bodźce, których doświadczamy. Mogą to być bodźce zewnętrzne jak i wewnętrzne. Te zewnętrzne to np. różnego rodzaju używki, niewygoda bądź odczuwanie dyskomfortu. Wewnętrzne natomiast to frustracje, jakie odczuwamy, procesy neuronalne i chemiczne, jakie zachodzą w naszym organizmie. Często zapominamy jak duży wpływ na nasze działanie mają właśnie reakcje zachodzące w naszym organiźmie.

K. Kmiecik-Baran podaje trzy teorie agresji:

  • agresja jako instynkt
  • agresja jako popęd nabyty
  • agresja jako zachowanie wyuczone społecznie - jako nawyk

Brak jest jednoznacznych dowodów, że agresja u człowieka ma charakter instynktowny, jednakże przedstawiciele „koncepcji instynktownej są zgodni w jednej kwestii, mianowicie uważają oni, że instynkt agresji jest wrodzony i niezmienny, natomiast zachowania agresywne, wzbudzone przez instynkt, są mniej lub bardziej podatne na wpływy zewnętrzne i mogą być modyfikowane przez wychowanie (…) Teza, iż agresja jest tendencją wrodzoną, instynktem, jest trudna zarówno do całkowitego obalenia, jak i całkowitego potwierdzenia”

Uwarunkowania natury ludzkiej w dużym stopniu regenerują nasze zachowania agresywne. Kontrolę nad tymi zachowaniami sprawuje ciało migdałowate, które znajduje się w rdzeniu kręgowym. Jego drżenie stymuluje naszą agresję, zanik drżenia powoduje zanik agresji. Równie duży wpływ ma ilość testosteronu, jaki wytwarza nasz organizm. Mężczyźni jak i kobiety dokonujące przestępstw z użyciem siły, miały wyższy poziom tego hormonu. Jak już wcześniej wspomniałam poczucie dyskomfortu jest również istotnym czynnikiem warunkującym o naszej agresywności. Jeśli odczuwamy ból, bądź dyskomfort psychiczny, ktoś próbuje wywrzeć na nas jakieś zachowanie, możemy stać się agresywni. Często również nie myślimy, iż warunki atmosferyczne mogą stymulować nasze zachowania. Jeśli człowiek nie przywykły do życia w danych warunkach pogodowych jest zmuszony do przebywania w nich jakiś czas może stać się drażliwy, łatwiej wyprowadzimy go z równowagi a tym samym szybciej stanie się agresywny.

Uwarunkowania przedstawione przeze mnie powyżej są istotne niestety często o niektórych z nich zapominamy.

Równie ważne a może ważniejsze wydają się warunki społeczne i sytuacyjne. Na te procesy nakładają się uboczne skutki przemian społeczno- ekonomicznych. Należy do nich głęboka recesja i związane z nią bezrobocie. Pogłębiają się także różnice społeczne, tworząc ostre kontrasty, na przykład 1/3 rodzin posiada dochód na poziomie minimum socjalnego, a jednocześnie pojawiły się grupy ludzi o bardzo wysokim i szybko zdobytym bogactwie.

Jednak wydaje się, że największe znaczenie mają warunki sytuacyjne. Jeżeli człowiek pozostaje anonimowy lub przebywa w tłumie, jego gotowość do agresji jest większa. Według Aronsona to przede wszystkim przyzwolenie, - „jeśli inni mogą to robić, to ja też mogę”. Następnie pisze on, że „oglądanie agresywnych działań może dostarczyć pomysłów, jak ujawnić własne agresywne odczucia” oraz „sprawia, że lepiej uświadamiamy sobie swoją złość i szybciej uruchamiamy działania agresywne”(E. Aronson, T. D. Wilson, R. M. Akert, 1997).

W związku z następującą coraz większą izolacją społeczeństwa, ludzie żyją w coraz mniejszych grupach. Podobnie jest w rodzinach. Rodzice sami bez obecności dalszej części rodziny zajmują się jego wychowaniem. I. Eibl-Eibesfeldt twierdzi, że jest to przyczyna pojawienia się agresji wewnątrzgrupowej. Zachowanie to polega na nakierowaniu agresji na członków tej samej grupy. Według I. Eibil-Eibesfeldt jest to spowodowane brakiem więzi emocjonalnych, nieufnością do obcych ludzi, co powoduje, że hamulce agresji są znacznie słabsze. Dlatego ważnym elementem w rozwoju życia człowieka jest rodzina i przekazanie dziecku takich wartości jak miłość, szacunek do innego człowieka. Niestety często rodzice pozostawieni sami sobie, z problemami wychowawczymi ich dzieci dają klapsy, biją swoje dzieci. Jest to forma wymierzania im kary, której celem jest nauczanie nie popełniania danego zachowania ponownie. Niestety tego typy kary są krótkotrwałe, co więcej tego typu karanie może być niezmiernie frustrujące dla dziecka, co zwiększa ryzyko popełniania przez niego zachowań agresywnych.

W dzisiejszych czasach istotne połączenie z agresją mają środki masowego przekazu. Wpływ i siła, jaką wywierają ma ogromne znaczenie na zachowania ludzkie. Aronson uważa, że „oglądanie agresywnych działań może dostarczyć pomysłów, jak ujawnić własne agresywne odczucia” oraz „sprawia, że lepiej uświadamiamy sobie swoją złość i szybciej uruchamiamy działania agresywne”( Eliot Aronson, Timothy D.Wilson, Robin M. Akert, 1997).

Ostatnio zaobserwować można wzrost przemocy nie tylko w filmach, ale już w bajkach dla dzieci, czyli następuje zobojętnienie względem agresji coraz to młodszych pokoleń. „Obserwacje prowadzone przez D i J. Singerów pozwalały stwierdzić, że ciągłe oglądanie telewizji, zwłaszcza obfitujące w ostre filmy przygodowe lub kreskówki, wiązało się z jawną agresją i ani hipotezy częściowego oglądania telewizji ani wzory agresji w rodzinie nie mogły wytłumaczyć takich wyników (1983). Również D. Kowalczyk i K. Warchoł wskazują na wyraźny związek między odbiorem agresji prezentowanej w telewizji, a zachowaniami agresywnymi dzieci i młodzieży.” (A. Frączek, J. Pufal-Struzik, 1996).

Jak pisze J. Izdebska „telewizja poprzez oddziaływania na uczucia powoduje silne przeżycia emocjonalne, spowodowane oglądaniem nie tylko scen grozy, okrucieństwa, ale także innych filmów i programów zawierającym treści o dużym napięciu dramatycznym lub treści pozornie tylko pozbawione tzw. ładunku dramatycznego?”(Izdebska J)

Profesor Maria Braun-Gałkowska zauważyła, że kiedyś agresja na ekranie była atrybutem mężczyzn. Obecnie często na ekranie można zobaczyć agresywne kobiety”(B. Modrzejewska). Oglądane przez dzieci sceny przemocy jak: agresja, gwałt, morderstwo, sceny erotyczne. Sceny te:

-         powodują często znieczulenie dziecka oraz jego obojętność na cierpienie,

-         pomagają w fantazjowaniu zachowań agresywnych,

-         pobudzają do zachowań agresywnych w stosunku do rówieśników,

-         wprowadzają błędne poglądy o otaczającym świecie, że jest okrutny, zły i niebezpieczny.

Duże znaczenie podczas pojawiania się zachowań agresywnych wg Eysencka ma osobowość dziecka. Osobowość, jak mówi sam Eysenck, stanowi “względnie trwałą organizację charakteru, temperamentu, intelektu i właściwości fizycznych, które determinują specyficzne sposoby przystosowania się do otoczenia”. (Sanocki). W swojej klasyfikacji wyróżnił dwa typy: osobowość introwertyczną oraz ekstrawertyczną. Ta pierwsza to osobowość cicha, spokojna, w stosunku do innych ostrożna, powściągliwa. Swoje obowiązki traktuje bardzo poważnie, lubi porządek. Można na takiej osobie polegać. Ściśle nadzoruje swoje emocje, rzadko bywa agresywny. Ekstrawertyczny człowiek natomiast to osobowość lubiąca towarzystwo, nie lubi być sama. Często wystawia się na zachowania ryzykowne, często działa pod wpływem emocji, na ogół impulsywny. Skłonny do agresji. Teorię tą potwierdza Graya, uważający, iż różnica polega na tym, iż typ ekstrawertyczny podatny jest na nagrody, natomiast typ introwertyczny na kary. Tak wiec ekstrawertyk częściej poddawać się będzie pokusie, mniej natomiast będzie zwracał uwagę na kary płynące z tego zachowania. Tym samym u dziecka introwertycznego rzecz będzie się działa na odwrót.

Jak widzimy przyczyn agresji jest wiele, powód dla którego jednostka staję się wroga i agresywna może być indywidualny. Czynników, które wymieniłam jest dużo często łączą się tworząc splot przyczynowo-skutkowy. Należy jednak pamiętać, że czynnik, powód agresji może być jeden. Wszystko uzależnione jest od tego, jaką osobą jesteśmy i w jaki splot wydarzeń jesteśmy uwikłani.

Uznany autorytet w dziedzinie badań nad agresją A. Frączek, poszukując przyczyn agresji, wskazuje na kilka czynników, do których zalicza: niekorzystne „zakotwiczenie” społeczne, wynikające z przynależności do grup o niskim statusie społecznym, ekonomicznym i kulturowym; wrogość i przemoc w kontaktach między dorosłymi i wobec dzieci; zaniedbanie dzieci; deprawacja potrzeb biologicznych i emocjonalnych. Czynniki te na ogół współwystępują ze sobą. Na procesy te nakładają się jeszcze skutki przemian społeczno- ekonomicznych np. bezrobocie, które wywołują frustrację. Im większa frustracja, tym większa gotowość do agresji.

Powiadom znajomego
  1. (wymagane)
  2. (prawidłowy adres email wymagany)
  3. (wymagane)
  4. (prawidłowy adres email wymagany)
 

cforms contact form by delicious:days

Powiązane Artykuły:

Zostaw swój komentarz

You must be logged in to post a comment.

Kategorie

Chmurka Tagów

Publikuj już dziś!

Publikuj swój artykuł a otrzymasz ZAŚWIADCZENIE!
*Przeczytaj więcej»
*Publikuj»

Administracja