PoradnikPR.info

PoradnikPR.info

Poradnik pedagogiczno - resocjalizacyjny

 
 
 
 

Proces społeczny

to ciąg, sekwencja następujących po sobie i przyczynowo uwarunkowanych zmian systemu, które nazywamy fazami lub etapami.

Proces kierunkowy

to taki, którego żaden etap nie powtarza się, jest nieodwracalny, a każda faza późniejsza w czasie przybliża stan systemu do pewnego stanu wyróżnionego: preferowanego, upragnionego lub postrzeganego negatywnie. Przykładem tego procesu może być wzrost organizmu, dojrzewanie, starzenie się, śmierć.

Proces cykliczny

to taki, w którym po pewnym czasie stan systemu powraca do punktu wyjścia, do stanu początkowego.

Rozwój społeczny

to proces kierunkowy napędzany przez mechanizmy wewnątrzspołeczne - endogenne (zamknięte w ramach rozważanego systemu), w którym poziom pewnych istotnych zmiennych jest stale rosnący.

Rozróżniamy:

- ROZWÓJ JEDNOLINIOWY (unilinearny) czyli taki, w którym sekwencja zmian biegnie zawsze tym samym, jednym torem, po regularnej, wyznaczonej jakby z góry trejektorii.

- ROZWÓJ WIELOLINIOWY (multilinearny) czyli taki, w którym różne sekwencje zmian maja jedynie zbliżony ogólny kierunek, ale przebiegają w różny sposób, różnymi torami czy trajektoriami, w zależności od konkretnych warunków historycznych czy kulturowych danego społeczeństwa.

Klasyczne teorie rozwoju społecznego:

Marksizm

społeczeństwo ukazywało się jako obiektywnie istniejąca całość, której wszystkie części są ze sobą powiązane, a zainteresowani jego zmianą prowadziło do koncentrowania uwagi na procesie historycznym. Marks uznał, że proces ten, podobnie jak procesy przyrodnicze, poddany jest rządom praw i przebiega w sposób konieczny. Marksowska teoria zmiany stała się teorią rozwoju społecznego, zadaniem naczelnym zaś wykrycie jego praw. Dostrzeżone prawidłowości dynamiki analizowanego kapitalizmu doprowadziły Marksa do sformułowania teorii formacji społecznych, które były przez niego traktowane zarówno jako typy społeczeństw jak i etapy rozwoju społecznego. Wyróżnił formacje: azjatycką, antyczną, feudalną i burżuazyjną. Z czasem dodano do nich formację wspólnoty pierwotnej oraz przyszłą końcową formację komunistyczną. Marks uważał, że charakter formacji określa istniejący w niej sposób produkcji uwarunkowany poziomem materialnych sił wytwórczych, tj. środków technicznych i umiejętności posługiwania się nimi. Rodzaj sił wytwórczych i sposób produkcji określają kształt stosunków produkcji, tj. stosunków między ludźmi, w tym form własności, jakie w sposób konieczny i niezależny od czyjejkolwiek woli powstają w związku z procesem produkcji, co stanowi bazę każdej formacji, która decyduje o ustroju prawno-politycznym i charakterze kultury symbolicznej (nadbudowa). Siły wytwórcze wciąż się rozwijają i w miarę rozwoju pojawia się i narasta sprzeczność między nimi a dotychczasową formą stosunków produkcji. Wymusza to zmianę. Powstaje nowa baza, z którą z kolei zaczyna być sprzeczna istniejąca nadbudowa, co wywołuje zmiany w tej ostatniej. O specyfice marksowskiej teorii rozwoju decydują jej dwie cechy. Jedną jest orientacja przyszłościowa, drugą uznanie sprzeczności i konfliktów za siłę napędową rozwoju.

Ewolucjonizm

(Herbert Spencer) - z teorią Marksa łączy ją przekonanie, że rozwojem społecznym rządzą prawa. Jednak o zasadniczej odmienności ewolucjonizmu i teorii marksowskiej decydują dwie rzeczy:
- Odmienne pojmowanie praw rządzących rozwojem społecznym. Dla Marksa prawa te były prawami ściśle społecznymi, chociaż pod względem rygoryzmu podobnymi do praw przyrody. Dla Spencera, prawa rządzące ewolucją społeczeństw były tymi samymi prawami, które rządzą ewolucją w świecie przyrody. Za podstawowe, ogólne prawo ewolucji uznawali integrację materii i rozproszenie ruchu.
- Odmienna orientacja czasowa, która u ewolucjonistów jest orientacją przeszłościową. Uwagę ich przyciąga droga, jaką ludzkość kroczyła i kroczy w kierunku nowoczesnego społeczeństwa przemysłowego. Za główne zadanie uważają wykreślenie ogólnej linii rozwoju, który mniej lub bardziej wyraźnie utożsamiają z postępem.
Zaliczanie społeczeństw do różnych stadiów jednokierunkowego rozwoju nie mogło nie mieć w podtekście elementu oceniającego. W rezultacie uboczną konsekwencją orientacji ewolucjonistycznej stało się odmawianie wartości tym elementom kultury, które odbiegały od wzorów europejskich.

Postęp społeczny

to proces rozwojowy, którego kierunek jest wartościowany, oceniany pozytywnie. Postęp przybliża nas nieustannie do takiego stanu społeczeństwa, który realizuje jakieś ważne społeczne wartości, jest uważany za dobry, sprawiedliwy, szczęśliwy, godny. Przeciwieństwem postępu jest REGRES, oddalanie się od takich wysoko cenionych wartości i tym samym zbliżanie się do wartości przeciwnych. Postępem jest to, co za postęp jest przez społeczeństwo uważane (podobnie z regresem).
Tak więc postępowość (regresywność) jest zawsze zrelatywizowana:
- Do jakiejś zbiorowości, która takie oceny formułuje - to, co za postęp uważa jedna grupa, klasa, naród, może nie być uważane za takie przez inną zbiorowość, a nawet stanowić w jej odczuciu regres.
- Historycznie - to co za postęp jest uważane dziś, mogło wcale nie być traktowane jako postępowe wczoraj, a nawet mogło uchodzić za regresywne (np. nowe wynalazki i urządzenia techniczne, upowszechnianie edukacji, swoboda obyczajów, równouprawnienie kobiet itp.)
- Do przyjętych kryteriów postępu (uznawanych wartości) - to co postępowe w myśl jednego kryterium, może nie być postępowe w myśl kryterium konkurencyjnego (np. uprzemysłowienie jest postępem jeśli za kryterium przyjmiemy wzrost produkcji, ale nie jest nim, gdy kryterium będzie przetrwanie środowiska naturalnego).

Teoria modernizacji

modernizacja oznacza proces zmian prowadzących do powstania nowoczesnego społeczeństwa przemysłowego. Należy do nich m.in. upowszechnienie umiejętności czytania i pisania, rozwój oświaty, miast, dróg, wodociągów i kanalizacji, systemów komunikacji, opieki medycznej a także zmiany w sposobie patrzenia na świat i systemach wartości oraz kształtowanie się osobowości człowieka nowoczesnego.
W okresie zimnej wojny powstał podział na dwa główne (różne) światy. Pierwszy świat tworzyły Stany Zjednoczone i Europa Zachodnia. Kraje, które do niego należały cechował wysoki stopień uprzemysłowienia, kapitalistyczna forma gospodarki rynkowej, ustrój demokratyczny i wyższy niż gdzie indziej poziom dobrobytu. Drugi świat, w którym główną rolę odgrywał Związek Radziecki, obejmował kraje słabiej uprzemysłowione, o socjalistycznej formie gospodarki planowanej, ustrojach autorytarnych, niższej stopie życiowej, natomiast większej pewności pracy i bardziej rozwiniętym systemie zabezpieczeń społecznych. Poza tymi dwoma światami znajdowały się kraje słabo, jeśli w ogóle, uprzemysłowione, które przyjęło się określać mianem Trzeciego Świata.
Każdy z tych światów musiał sam stworzyć program swoich zmian modernizacyjnych, uwzględniając własne możliwości wyłonienia sił zdolnych go realizować.

Teoria konwergencji

konwergencja oznacza zbieżność. U podstaw tej teorii leżało ewolucjonistyczne założenie, że w miarę postępującego uprzemysłowienia wszystkie kraje w sposób konieczny będą upodabniać się do siebie, w tym również pod względem ustroju politycznego. Od klasycznych teorii modernizacji różniło ją koncentrowanie się nie na Trzecim Świecie, ale na odmienności pierwszego i drugiego. Teoria konwergencji głosiła, że pierwszy i drugi świat różnią się nie jakościowo odmiennymi ustrojami, ale odmiennym usytuowaniem na tej samej linii rozwojowej, wiodącej do rozwiniętego społeczeństwa przemysłowego.

Koncepcja zależności i systemu światowego

głosiła, że globalizacja prowadzi do wzajemnego uzależniania się wszystkich krajów, w wyniku czego powstaje jeden system światowy, który wywiera znaczący wpływ na całość życia poszczególnych krajów. Główną jej tezą było, że światowy system gospodarczy jest obszarem nierówności i wyzysku. Rozdział bogactwa, władzy i zasobów jest w świecie nierówny. Pozwala to krajom najobficiej w nie zaopatrzonym i najbardziej rozwiniętym oraz będącym potęgami przemysłowymi wyzyskiwać gospodarczo kraje słabo rozwinięte i podporządkowywać je sobie politycznie, a także traktować wyłącznie jako źródło surowców i taniej siły roboczej, co hamuje ich rozwój i utrwala biedę. W rezultacie kraje biedne, dotychczas względnie samowystarczalne gospodarczo, uzależniają się od rynków międzynarodowych.

Podstawowymi pojęciami koncepcji systemu światowego są:
- Centrum tworzą je kraje bogate, wysoko uprzemysłowione, rozporządzające najnowocześniejszymi technologiami i produkującymi zróżnicowane produkty. Sprawują kontrolę nad większością zasobów produkcyjnych i finansowych świata. Są stosunkowo niezależne, stabilne politycznie, o ustrojach demokratycznych.
- Peryferie tworzą je kraje niegdyś zaliczane do Trzeciego Świata. Są ubogie i maja mało zasobów produkcyjnych. Dostarczają surowców lub jednorodnych produktów przemysłowych. Są uzależnione od krajów tworzących centrum: od napływu stamtąd nowych technologii, od ich rynków, a nawet pomocy finansowej. W rezultacie kraje peryferyjne są mało stabilne politycznie i dalekie od demokracji.
- Półperyferie to kraje, które ze względu na swój poziom rozwoju gospodarczego sytuują się między centrum a peryferiami. Są to zarówno odnoszące sukcesy kraje pozaeuropejskie jak i postkomunistyczne kraje europejskie, w których poziom życia wyraźnie odbiega od poziomu życia czołówki europejskiej.

Powiadom znajomego
  1. (wymagane)
  2. (prawidłowy adres email wymagany)
  3. (wymagane)
  4. (prawidłowy adres email wymagany)
 

cforms contact form by delicious:days

Powiązane Artykuły:

  • Nie znaleziono Powiązanych Artykułów

Zostaw swój komentarz

You must be logged in to post a comment.

Kategorie

Chmurka Tagów

Publikuj już dziś!

Publikuj swój artykuł a otrzymasz ZAŚWIADCZENIE!
*Przeczytaj więcej»
*Publikuj»

Administracja