PoradnikPR.info

PoradnikPR.info

Poradnik pedagogiczno - resocjalizacyjny

 
 
 
 

Rola społeczna

- jest to zespół oczekiwań wobec jednostki związany z posiadaniem określonego statusu społecznego. Jest to zespół praw i obowiązków wynikających z zajmowania pozycji społecznej. Każda rola posiada swoje nakazy, zakazy i wyznacza margines swobody. W ramach paradygmatu funkcjonalnego rola często jest używana alternatywnie z pojęciem funkcja. W ramach podejścia interpretatywistycznego rola ma charakter bardziej swobodny, okresla zarówno zbiór oczekiwań, jak i twórczy wkład aktora.

Każdy aktor społeczny we współczesnym społeczeństwie odgrywa kilka ról społecznych. W niektórych sytuacjach role te mogą wchodzić ze sobą w konflikty. Konflikty mogą być minimalizowane poprzez odpowiedni dobór ról. Rola społeczna lekarza nie jest w pełni spójna z rolą np. matki (ze względu na wymiar czasowy pracy). Rola wojskowego nie jest w pełni spójna z rolą katolika.

Każda rola społeczna determinuje inne, jednakże role społeczne uporządkowane są w stosunku do roli kluczowej. Jeżeli w społeczeństwie ktoś zacznie sprawować rolę ucznia, to od kogoś innego społeczność zacznie oczekiwać roli nauczyciela.

Rola może wchodzić w konflikt z osobowością człowieka, który ją sprawuje. Może być traktowana jako tymczasowa osobowość, wyobrażenie jednostki o sobie na użytek określonego kontekstu społecznego.

Role podobnie jak statusy społeczne mogą mieć charakter przypisany i osiągany.

Człowiek przyjmuje postawę aktora, kiedy wykonuje sensowną czynność, wynikającą z przyjętych przez niego wartości, natomiast jest obserwatorem, kiedy dystansuje się od obserwowanych zjawisk i potrafi przyjąć różne punkty widzenia. Ta dychotomia wiąże się z innymi: romantyzm-konserwatyzm, subiektywność-obiektywność, bezkrytyczność-krytycyzm, rozwój-przetrwanie i inne.

Zaobserwowano istotne różnice w zachowaniu aktorów i obserwatorów nawet w ramach tych samych sytuacji. Aktor w wielu sytuacjach ma do radzenia sobie z dylematami podejście bardziej konserwatywne i emocjonalne niż obserwator. Aktor koncentruje się na przewidywaniu zdarzeń i warunkach wystarczających do jego zajścia, co powoduje występowanie typowych błędów wnioskowania; przyjęcie postawy obserwatora pozwala na spełnianie wymogów racjonalności myślenia.

Są dwa zasadnicze rodzaje pozycji:

- PRZYPISANE czyli takie, na których zajmowanie nie mamy żadnego wpływu, gdyż są wyznaczone bez naszego udziału i naszej woli, wraz z naszym urodzeniem (np. pozycja kobiety czy mężczyzny, dziecka czy starca)
- OSIĄGANE czyli takie, które sami zdobywamy, a także takie, które mogą zostać nam narzucone (pozycja więźnia), ale na których zajęcie mieliśmy jakiś wpływ, bo np. nie bylibyśmy więźniem, gdybyśmy nie popełnili przestępstwa.

W konstrukcji roli można wyróżnić trzy elementy:

- zachowania nakazane, do których np. w przypadku matki zaliczylibyśmy zapewnienie dziecku opieki i warunków rozwoju;
- zachowania zakazane to np. katowanie i głodzenie dziecka
- margines swobody czyli np. zakres i stopień okazywanych uczuć, opowiadanie bajek, całowanie na dobranoc itp.

Istnieją dwa kierunki zainteresowania rolą społeczną:

I PODEJŚCIE FUNKCJONALNO STRUKTURALNE

role porządkują i klasyfikują rzeczywistość społeczną. Dzięki temu, że określają, jak powinna się zachowywać osoba zajmująca daną pozycję, pozwalają orientować się, czego można oczekiwać w poszczególnych sytuacjach, np. idąc do sklepu, wiemy, że sprzedawca poda nam żądany towar i pobierze należność. Bylibyśmy bardzo zaskoczeni, gdyby zamiast tego wskoczył na ladę i zaczął śpiewać arię operową.

II PODEJŚCIE INTERAKCYJNE

role społeczne pojmowane są tutaj nie jako coś gotowego i z zewnątrz narzucanego człowiekowi, ale jako coś, co wciąż powstaje w procesach międzyosobniczych interakcji. Zwolennicy tego podejścia zwracają uwagę nie na to jakie role są, a na to jak są odgrywane.

ROLA SPOŁECZNA A OSOBOWOŚĆ

przyjmując nowe role człowiek dopasowuje je do siebie samego, do swoich zamiłowań i zdolności, a więc do swojej osobowości. Osobowość ma także wpływ na sposób odgrywania roli, jednakże wpływ odgrywanych ról na osobowość jest silniejszy niż wpływ osobowości na role (eksperyment na studentach, którym powierzono role więźniów i strażników).

Powiadom znajomego
  1. (wymagane)
  2. (prawidłowy adres email wymagany)
  3. (wymagane)
  4. (prawidłowy adres email wymagany)
 

cforms contact form by delicious:days

Powiązane Artykuły:

Zostaw swój komentarz

You must be logged in to post a comment.

Kategorie

Chmurka Tagów

Publikuj już dziś!

Publikuj swój artykuł a otrzymasz ZAŚWIADCZENIE!
*Przeczytaj więcej»
*Publikuj»

Administracja