PoradnikPR.info

PoradnikPR.info

Poradnik pedagogiczno - resocjalizacyjny

 
 
 
 

Agresja dzieci a przemoc w rodzinie

Agresja i przemoc wśród dzieci i młodzieży są tematem bardzo żywej dyskusji podejmowanej nie tylko przez specjalistów zajmujących się na co dzień tym zjawiskiem. Jest to w ostatnim czasie nie tylko problem ogólnospołeczny, lecz jest to również jeden z ważniejszych problemów wszystkich szkół. Coraz wyraźniejszemu spostrzeganiu tego problemu towarzyszy potrzeba znalezienia przyczyn, opisywania mechanizmów i stworzenia skutecznych środków zaradczych. Rodzi się pytanie, w jaki sposób i jakie wartości powinno się przekazywać młodemu pokoleniu, by wybierało ono inny styl życia niż ten oparty na agresji i przemocy. Równie ważnym pytaniem jest pytanie, kto ma być głównym sojusznikiem w zapobieganiu i eliminowaniu przemocy z życia młodych ludzi.

Celem referatu jest analiza przyczyn eskalacji i przemocy wśród młodzieży oraz znaczenia środowiska rodzinnego w powstawaniu i eliminowaniu tych zjawisk. Rodzice są głównymi sojusznikami nauczycieli w przezwyciężaniu zachowań agresywnych dzieci i młodzieży.

Analizując czynniki sprzyjające powstawaniu oraz narastaniu agresji i przemocy wśród dzieci i młodzieży należy zwrócić uwagę na relacje dziecko-rodzice oraz na kwestie związane z normami i wartościami w rodzinie. Z danych wynika, że agresja dzieci często wywodzi się z ich kontaktów z rodzicami i rodzeństwem. W licznych badaniach stwierdzono, że rodzice dzieci agresywnych, w przypadku łamania przez nie określonych, pożądanych norm zachowania, częściej wykorzystują siłowe sposoby utrzymywania dyscypliny i stosują raczej kary fizyczne niż słowne wyjaśnienia i tłumaczenia.
Ponieważ dziecko uczy się postępowania od swoich rodziców, w związku z tym mogą wystąpić następujące procesy:

  • modelowanie przez rodziców agresywnych zachowań dzieci, które zaczynają naśladować to, co widzą,
  • trenowanie agresji poprzez agresywny sposób kontaktowania się rodziców z dziećmi,
  • nie wyrażanie agresji i nie stosowanie przemocy tylko ze względu na możliwość poniesienia kary lub odrzucenia przez rodziców.

Z pierwszego przykładu wynika, że dzieci są agresywne, gdyż naśladują swoich rodziców i innych członków rodziny. Można stwierdzić, że przyczyną agresji tych dzieci jest w przeważającej większości przypadków patologia rodziny i środowiska dziecka, w której panuje napięta atmosfera, nacechowana poczuciem zagrożenia, nieufnością.

W wielu przypadkach stwierdza się tu występowanie alkoholizmu i stosowanie przemocy ze strony alkoholika wobec członków rodziny. Wytwarza się więc drugi typ negatywnej atmosfery, tzw. atmosfera hałaśliwa, gdzie stale dochodzi do kłótni, awantur, wyzwisk.

Znakomitym przykładem drugiego z przedstawionych procesów jest powszechnie występujący pewien szkodliwy wzór relacji rodzice-dziecko, określany jako proces rodzinnego zniewalania. Jest to forma metody wzajemnego kontrolowania się poprzez agresję i inne środki przymusu. W rodzinach tego typu brakuje życzliwości i zachęcających do wspólnego działania, wypowiedzi i zachowań. Przeważają tu reakcje wrogie i negatywne, polegające na besztaniu, wymyślaniu i grożeniu dzieciom, które kłócą się z rodzicami i nie słuchają ich, a także robią im na złość. Agresja staje się skutecznym sposobem na przerwania lub unikanie negatywnych bodźców, np. by przerwać dokuczliwe zaczepki brata lub siostry jedno z dzieci uderza drugie, co pociąga za sobą konsekwencje w postaci bicia ze strony jednego z rodziców. Agresywne zachowanie rodziców przerywa agresywne zachowanie dziecka. Wzajemne kontrolowanie się i uzyskiwanie tego czego chcą odbywa się poprzez stosowanie agresji, a nie dzięki współdziałaniu i porozumiewaniu.

Przykładem trzeciego z przedstawionych procesów jest zachowanie dziecka nie wynikające z jego przekonania i przyjętych norm lecz będące efektem wyuczonej reakcji na karę. Dzieci te stosują przemoc w sytuacjach, gdy mają pewność, że rodzice się o tym nie dowiedzą, zastraszając swoje ofiary. Budują swój autorytet w oparciu o siłę. Najczęściej stosują przemoc w środowisku szkolnym, podczas, gdy w domu są wzorowymi dziećmi.

W wielu pracach poświęconych problematyce rozwoju agresji i przemocy w rodzinie główny wysiłek koncentrowano przede wszystkim na określaniu związku między metodami wychowawczymi stosowanymi przez rodziców i przejawami agresji u dzieci. Stwierdzono, że największy związek istnieje między agresją a odrzuceniem przez rodziców.

Równie ważne znaczenie dla powstania agresji wiąże się z wartościami jakimi kierują się rodzice. Dzieci wyrastające w rodzinie, w której rodzice często powątpiewają w wyznawane wartości ( Całe życie byłem uczciwy i zobacz co z tego mam, uczciwą pracą niczego się nie dorobisz. ) czują się niepewnie, gdyż nie wiedzą czy przyjąć za własne te wartości, których prawdziwość jest podważana przez samych tych, którzy o nich nauczają.

Poszukując dalej czynników wpływających na ukształtowanie się osoby, która w przyszłości będzie prawdopodobnie wybierać styl życia oparty na agresji i przemocy, chciałabym tutaj wskazać na rolę ” podwójnego komunikatu” zawartego w sposobie przekazywania systemu wartości przez niektóre rodziny. Rodzice z jednej strony przedstawiają cały wachlarz pożądanych cech i wartości ( np. oparty na Przykazaniach Bożych ), a z drugiej strony określają coraz większą liczbę wyjątków, pozostających z nimi w sprzeczności. Przykładowo: syn czy córka z jednej strony słyszy o uczciwości, np. Nie kradnij, mów prawdę”, a z drugiej ” W życiu trzeba być zaradnym, czasem nawet komuś przyłożyć”. Taki sposób przedstawiania świata wartości pozwala na dowolną interpretację i jednocześnie może spowodować wybór zachowania agresywnego - jako bardziej skutecznego. Dziecko zaradne, które radzi sobie i jest sprytne, staje się bardziej cenione przez rodziców, a często radzi sobie kradnąc i wymuszając przy użyciu przemocy o czym zdają się zapominać rodzice uznający ” podwójne normy”.

Środowisko rodzinne jest podstawowym miejscem przekazywania wartości, dlatego też odgrywa ono bardzo dużą, jeśli nie główną rolę w przekazywaniu i przyswajaniu norm oraz wartości.

Rodzice mogą zapobiegać powstawaniu zachowań agresywnych i przemocy poprzez:

  • dobre poznanie swego dziecka,
  • zaspokajanie jego podstawowych potrzeb miłości, szacunku, akceptacji,
  • dążenie do stworzenia mu najlepszych warunków do rozwoju,
  • stosowanie takich metod wychowawczych, które do minimum ograniczają stosowanie negatywnych uwag, gróźb i nakazów, a zastępują je komunikatami pozytywnymi i słowną aprobatą zachowań społecznie pożądanych,
  • umiarkowane stosowanie kar niefizycznych,
  • samokontrolowanie zachowań impulsywnych, hamowanie reakcji gniewu,
  • wypracowanie wraz z dziećmi sposobów pokonywania złości, uczenie rozwiązywania problemów w drodze negocjacji i porozumienia,
  • uczenie dzieci budowania właściwych relacji miedzy członkami rodziny, opartych na wzajemnym szacunku zrozumieniu i porozumieniu,
  • rozmawianiu z dziećmi na temat agresji, tłumaczenie do czego prowadza bójki, napady, wymuszenia,
  • dążenie do usamodzielniania dziecka w kontrolowanych przez rodziców sytuacjach, uczenia podejmowania właściwych wyborów,
  • nagradzanie pozytywnych zachowań,
  • eliminowanie z życia rodzinnego alkoholizmu i przemocy domowej.

Ewa Kazubowska


Literatura:

  • A. Frączek - “Studia nad uwarunkowaniem i regulacją agresji interpersonalnej”, ” Socjalizacja a agresja” Warszawa , 1996
  • J. Mikulska red. - “Psychologia rozwiązywania problemów społecznych”, Poznań, 1998
Powiadom znajomego
  1. (wymagane)
  2. (prawidłowy adres email wymagany)
  3. (wymagane)
  4. (prawidłowy adres email wymagany)
 

cforms contact form by delicious:days

Powiązane Artykuły:

Zostaw swój komentarz

You must be logged in to post a comment.

Kategorie

Chmurka Tagów

Publikuj już dziś!

Publikuj swój artykuł a otrzymasz ZAŚWIADCZENIE!
*Przeczytaj więcej»
*Publikuj»

Administracja