PoradnikPR.info

PoradnikPR.info

Poradnik pedagogiczno - resocjalizacyjny

 
 
 
 

Kompetencje pedagogiczne

Umiejętności komunikacyjne decydują, kim jest nauczyciel i co może przekazać innym. Ich brak powoduje, że nawet nauczyciel z najlepszym metodycznym warsztatem i wiedzą jest odbierany jako słaby pedagog. Taki nauczyciel nigdy nie stanie się autorytetem dla swoich uczniów.

Kim jest/kim powinien być współczesny nauczyciel?

Odpowiedź na to pytanie rozwiązałaby wiele problemów polskiej szkoły. W dobie nowoczesnego społeczeństwa, dzięki mediom i informatyzacji, rola nauczyciela jako tego, który przekazuje wiedzę, zmniejsza się. Nauczyciel powinien raczej organizować proces uczenia się, inicjować zainteresowanie ucznia wiedzą, która jest dzisiaj w zasięgu ręki.

Powinien poszukiwać metod, które – dostosowane do możliwości ucznia – pozwolą na przyswojenie określonej wiedzy. Oczekiwania wobec nauczyciela – wychowawcy i pedagoga – rosną, szczególnie w sytuacjach skrajnych, gdy uczeń napotyka na problemy edukacyjno-wychowawcze lub jest wybitnie uzdolniony. Rodzice oczekują od nauczyciela zaangażowania, wsparcia, rozmowy, w której nie tylko wskaże słabe strony dziecka i braki wychowawcze, ale podpowie im, co zrobić, podzieli się doświadczeniem, które przyniesie nadzieję na poprawę sytuacji. Liczą, że dostrzeże choć kilka zalet ich dziecka i w ten sposób nie pozbawi ich poczucia kompetencji wychowawczych. Budowanie relacji z uczniami i rodzicami opartych na wzajemnym zrozumieniu – to obszar, w którym mądrego i odpowiedzialnego nauczyciela nie zastąpi żadna technologia.

Wadliwy system

Przed nauczycielem stoją dzisiaj wyzwania dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, ceniona jest aktualna wiedza – świetna znajomość merytoryczna przedmiotu, z drugiej strony niezastąpione są umiejętności budujące pełne zaufania i zrozumienia relacje z uczniem i klasą. Nauczyciel powinien być jednocześnie wrażliwy, komunikatywny, ale też uporządkowany, potrafiący wprowadzić zasady w klasie i konsekwentnie ich przestrzegać. Mieszanka trudna do pogodzenia, zwłaszcza bez przygotowania.
Edukacja przyszłych nauczycieli nie nadąża za oczekiwaniami stawianymi pedagogom. Niewzruszenie od lat koncentruje się na przekazywaniu wiedzy teoretycznej, a nie na zajęciach praktycznych, rozwijających umiejętności komunikacyjne czy interpersonalne. System kształcenia przyszłych nauczycieli jest nadmiernie sformalizowany, mało kreatywny, ograniczający prospołeczną i innowacyjną działalność ludzi. Trudno za ten stan edukacji obwiniać nauczycieli akademickich, których rozwój zawodowy opiera się na pogłębianiu teorii, jej tworzeniu i dzieleniu się z innymi w postaci publikacji naukowych. Nie można mieć za złe nauczycielom akademickim, że takich warsztatów nie prowadzą, bo tego nie potrafią. Mogą jedynie swoim przykładem krzewić określone wartości i postawy, sprzyjające komunikacji i budowaniu relacji. Należy przede wszystkim wprowadzić do programów studiów warsztaty czy ćwiczenia z komunikacji i innych umiejętności wychowawczych. Aby były efektywne, potrzebne są środki finansowe na zatrudnienie trenerów, psychologów, praktyków specjalizujących się w prowadzeniu takich zajęć. Tylko w ten sposób można będzie wypełnić tę lukę edukacyjną w kształceniu przyszłych nauczycieli.
Kompetencji komunikacyjnych nie da się ukształtować przy okazji nabywania wiedzy i umiejętności kierunkowych czy pedagogicznych. Wymagają one innych metod nauczania, zasad organizacji sytuacji edukacyjnej, innych ról studenta i nauczyciela, odmiennych relacji. Kompetencje komunikacyjne skupione są wokół obserwacji własnych uczuć i emocji, ich identyfikacji, nazywania i komunikowania innym. Nabycie ich pozwala na rozszerzenie kontaktu z sobą i innymi. Świadoma komunikacja z grupą wspiera także nauczyciela w jego działaniach dydaktycznych: w wydawaniu poleceń, skupianiu uwagi uczniów, kierowaniu dyskusją, aktywizowaniu uczniów, egzekwowaniu zasad. Nauczyciel łatwiej zastosuje każdą metodę nauczania, jeżeli wie, jak rozmawiać z uczniem i grupą w klasie.
Kompetencje komunikacyjne to narzędzie, które decyduje o tym, kim jest nauczyciel, jaką ma świadomość siebie, co może z siebie przekazać innym. To fundament kompetencji pedagogicznych. Ich brak powoduje, że nawet nauczyciel z najlepszym metodycznym warsztatem i wiedzą jest odbierany jako słaby pedagog, osoba niespójna, która co innego mówi, a co innego robi. Taki nauczyciel nigdy nie będzie autorytetem dla swoich uczniów.
Ponieważ na studiach nauczyciele nie nabywają umiejętności interpersonalnych, to albo o rozwój tych obszarów zadbają sami, albo pomoże im w tym dyrekcja szkoły. Jeżeli popatrzymy na szkołę jak na organizację, a na nauczycieli jak na pracowników, to zobaczymy, że dyrektor musi dbać o rozwój swoich nauczycieli, umożliwić im zdobycie niezbędnych kompetencji do wykonywania zawodu. W ten sposób szkoła staje się nie tylko organizacją, która naucza, lecz również wspiera swoich pracowników w uczeniu się. Tylko taka organizacja może odnieść sukces na rynku.

Oto kilka propozycji szkoleniowych, które rozwijają niezbędne w szkole kompetencje komunikacyjne.

Warsztaty komunikacji

Trwają one zazwyczaj 16 godzin (dwa dni), prowadzone są w małych grupach edukacyjnych – do 16 osób. Trener inicjuje proces uczenia się, dostarcza ćwiczenia i zadania, omawia je i ułatwia zrozumienie w perspektywie wybranych teorii, podsumowuje proces edukacyjny. Warsztaty powinny być prowadzone przez psychologów z umiejętnościami trenerskimi lub trenerów po szkołach trenerów (tych, którzy mają certyfikaty Polskiego Towarzystwa Psychologicznego). Warsztaty komunikacji zazwyczaj są oparte na metodach inicjujących nowe doświadczenie, część teoretyczna (materiały i miniwykłady) jest uzupełnieniem zajęć praktycznych. Ich program powinien być poprzedzony badaniem potrzeb uczestników i szkoły, bo wtedy możliwa jest indywidualizacja treści. Przeważnie obejmują obszar komunikacji niewerbalnej, werbalnej, aktywnego słuchania, ale też problemy w komunikacji w sytuacjach trudnych czy w relacji z rodzicami.
Spodziewanym efektem takich warsztatów jest rozwój własnej wrażliwości i postrzegania tego, jak komunikuję się, jak patrzę, jak i co mówię, a także uwrażliwienie na potrzeby rozmówcy, np. umiejętność uważnego słuchania. Jednym słowem, dzięki warsztatom następuje wzrost świadomości procesu, w którym nauczyciel uczestniczy każdego dnia, w każdej godzinie pracy w szkole. Zgodnie z sentencją: „Możesz kierować tym, czego jesteś świadomy, to czego świadomy nie jesteś, kieruje tobą” – końcowym efektem jest zwiększenie kompetencji kształtowania i budowania relacji z drugim człowiekiem, których kluczowym elementem jest komunikacja. Warsztaty z komunikacji są prowadzone przez instytucje i firmy szkoleniowe.

Trening interpersonalny

Jest to metoda całkowicie oparta na doświadczeniu i naturalnych interakcjach między uczestnikami. Część teoretyczna ograniczona jest do minimum. Trening trwa 40 godzin i powinien być prowadzony przez psychologa lub trenera, który zakończył szkołę treningu interpersonalnego i ma wielogodzinną praktykę w pracy z grupą. Trening interpersonalny wkracza do formalnego kształcenia nauczycieli, a także do szkolnego procesu wychowawczego.
Trening jest drogą rozwoju, w której uczestnik ma możliwość poznać siebie – zmierzyć się z własnymi emocjami, z własnym sposobem bycia w grupie (dzięki informacjom zwrotnym od innych uczestników) oraz nawiązywać relacje. Treningi interpersonalne kierowane są do osób, które profesjonalnie zajmują się pracą z innymi ludźmi. Ich celem jest lepsze zrozumienie zachowań innych osób oraz własnych w relacji z drugim człowiekiem, umiejętność wyrażania swoich myśli i uczuć, umiejętność rozwiązywania konfliktów. Trener dzięki swoim umiejętnościom i wiedzy dba, aby spotkanie służyło edukacji i rozwojowi. Trening uwzględnia doświadczenie dane w tej chwili, wymaga zatem zatrzymania się myślą, percepcją na sobie i innych w konkretnej sytuacji.
Zasadniczym celem treningu jest uruchomienie zmian wewnętrznych (intrapsychicznych), prowadzących do lepszego rozumienia swoich reakcji, wzbogacenia wiedzy o sobie samym. W trakcie treningu każdy członek grupy ma szansę eksperymentowania z nowymi zachowaniami społecznymi. Często „efektem ubocznym” treningu jest wzrost zaufania do ludzi, zwiększenie akceptacji własnej osoby, większa ekspresyjność i elastyczność zachowania. Carl Rogers właśnie te uboczne konsekwencje treningu uważał za najważniejsze. W rozwoju kompetencji komunikacyjnych trening interpersonalny jest krokiem milowym. Uczy nie tylko zwrotów językowych czy komunikatów nieoceniających, ale przede wszystkim postrzegania i nazywania swoich reakcji, budowania własnej wewnętrznej komunikacji, pozwala uświadomić sobie uczucia i emocje, co jest to podstawą adekwatnych reakcji na drugiego człowieka. Trening interpersonalny to dosyć długa i głęboka forma edukacji – wymaga dużego zaangażowania i jest zazwyczaj intensywnie przeżywany przez uczestników.

źródło: Joanna Femiak, http://www.charaktery.eu/artykuly/Po-co-%C5%BCyje/797/Fundament-kompetencji-pedagogicznych/2/
Powiadom znajomego
  1. (wymagane)
  2. (prawidłowy adres email wymagany)
  3. (wymagane)
  4. (prawidłowy adres email wymagany)
 

cforms contact form by delicious:days

Powiązane Artykuły:

Zostaw swój komentarz

You must be logged in to post a comment.

Kategorie

Chmurka Tagów

Publikuj już dziś!

Publikuj swój artykuł a otrzymasz ZAŚWIADCZENIE!
*Przeczytaj więcej»
*Publikuj»

Administracja