PoradnikPR.info

PoradnikPR.info

Poradnik pedagogiczno - resocjalizacyjny

 
 
 
 

Bo zemsta jest słodka…

Nieokiełznane pragnienie zemsty prowadzi współczesnego człowieka do wielu irracjonalnych zachowań.

Na początku poszło o świnię. W efekcie 29 członków plemienia straciło życie - oto typowy scenariusz konfliktu, jaki często można usłyszeć z ust antropologów. W 2008 roku Jared Mason Diamond, słynny amerykański biolog ewolucyjny i badacz ludów pierwotnych opublikował na łamach “New Yorkera” historię mieszkańców górzystych regionów Nowej Gwinei. Opowiedział mu ją tubylec Daniel Wemp z klanu Handa, kierowca i przewodnik Diamonda. Krwawa wojna plemienna rozpoczęła się kilkadziesiąt lat temu od tego, że świnia klanu Handa weszła w szkodę i zniszczyła ogród sąsiedniego klanu Ombal. Stopniowo doszło do eskalacji konfliktu. Jedną z pierwszych ofiar sporu był wuj Daniela Wempa. Siostrzeniec postanowił pomścić śmierć krewniaka - za 300 świń wynajął dwustu wojowników i wyruszył z nimi na wojnę z klanem Ombala. Dopiero kiedy bambusowa strzała przecięła rdzeń kręgowy mordercy wujka, wówczas Daniel Wemp uznał, że zaspokoił głód zemsty.

Słuchające tego rodzaju opowieści trudno dostrzec pozytywne aspekty wyrównywania rachunków z bliźnimi. Jaki sens ma zemsta, skoro wszyscy uczestnicy konfliktu płacą za nią słony rachunek? Czy największą zdobyczą współczesnej cywilizacji nie jest fakt, że ludzie zrezygnowali z wymierzania zemsty na własną rękę i zgodzili się, aby rachunek krzywd wyrównywał wymiar sprawiedliwości, udaremniając ciągnące się w nieskończoność krwawe spory?

Szkopuł w tym, że demon zemsty jest głęboko zakorzeniony w psychice człowieka, mimo wysiłków podejmowanych przez wymiar sprawiedliwości i religię.

“Pomsta do mnie należy, Ja odpłacę, mówi Pan” - napisano w Biblii.

Według niemieckiego prawa karnego ojciec, który zastrzeli mordercę swego dziecka wprawdzie nie uniknie kary, ale może liczyć na złagodzenie wyroku. W niektórych przypadkach gorset poprawności obyczajowej nie wytrzymuje próby czasu. W Albanii po upadku dyktatury komunistycznej szybko odżyła tradycja krwawej zemsty rodowej. Powołując się na prawo zwyczajowe o nazwie Kanun wszyscy członkowie rodziny mordercy mogą zostać zabici w akcie zemsty. Nic zatem dziwnego, że według danych organizacji pozarządowej NRC (Komitet Pojednania Narodowego) w latach 90. ofiarami zemsty klanowej padało co roku ponad stu Albańczyków. W ubiegłym roku odnotowano ponad 30 ofiar. Obecnie sprawcy nie przestrzegają zasad zawartych w Kanunie, które chronią przed zemstą kobiety, starców, chorych i młodzież poniżej 16 roku życia. Thomas Fuster, korespondent “Neue Zürcher Zeitung” powołując się na dane organizacji NRC pisze, że obecnie 750 albańskich dzieci w obawie przed zemstą boi się opuszczać dom rodzinny: “Ledwie zdążyły przyjść na świat, a już obrabowano je z dzieciństwa”.

Wyjątkowo okrutny kodeks wyrównywania rachunków obowiązuje wśród Indian Yanomani w Amazonii. Według badań przeprowadzonych przez antropologa Napoleona Chagnona około 30 % populacji mężczyzn ginie w wyniku konfliktów plemiennych. Najczęstszym zarzewiem wojen jest zemsta. Chagnon wysuwa kontrowersyjną hipotezę, że “mężczyźni z większą skłonnością do przemocy zapewniają sobie wyższy status społeczny”.

We współczesnych społeczeństwach metody odwetu znacznie wysubtelniały, ale nadal wendeta cieszy się ogromnym zainteresowaniem. Po wystukania hasła “zemsta” na stronie internetowej firmy wysyłkowej Amazon wyświetla się ponad 20 tys. pozycji książkowych. Jest wśród nich bogaty wybór poradników, jak wyrównać rachunki z byłym chłopakiem albo przełożonym.

Wspaniałym narzędziem zemsty jest internet. Sporą popularność zdobył w sieci pewien brytyjski student, który kupił na Ebay`u laptop za 375 funtów. Kiedy okazało się, że komputer jest uszkodzony, a jego właściciel odmawiał zwrotu pieniędzy, student odkrył na twardym dysku interesujące pliki. Niewiele myśląc otworzył stronę internetową, na której umieścił prywatne dane nieuczciwego sprzedawcy - numer konta bankowego, świadectwa szkolne, intymne zdjęcia. Stronę obejrzały miliony użytkowników. - Zemsta jest online - obwieścił z nieukrywaną satysfakcją portal internetowy Telepolis.

W międzyczasie pracownicy działów marketingu zainteresowali się zawartością portali tematycznych, gdyż są one znakomitym narzędziem wyrównania rachunków ze złośliwymi pedagogami, nieuprzejmymi kelnerkami, czy konkurencyjnymi pisarzami. Sprawa jest poważna, skoro w jednym z sondaży aż 15% niezadowolonych konsumentów zapowiedziało, że zamierza zemścić się na firmie za mierną jakość usług. Zespół naukowców pod kierownictwem Haithema Zourriga z Uniwersytetu Quebec ostrzega na łamach “Journal of Business”: “Aż 44% pracowników placówek handlowych pada ofiarą rękoczynów ze strony rozjuszonych klientów”.

Powyższe liczby pokazują, że żądza zemsty jest głęboko zakorzeniona w głowach mieszkańców krajów wysoko uprzemysłowionych. Zespół naukowców pod kierownictwem ekonomisty behawioralnego Ernsta Fehra z Uniwersytetu w Zurychu udowodnił, że słowa te należy rozumieć jak najbardziej dosłownie. Otóż w serii eksperymentów opartych na teorii gier naukowcy dowiedli, że człowiek jest gotowy nawet do rezygnacji z pieniędzy, jeżeli w ten sposób zdoła ukarać sprawcę doznanego upokorzenia. Z ekonomicznego punktu widzenia tego typu zachowanie nie jest zbyt mądre, ale najwyraźniej przyjemność zemsty jest zakodowana w naszych genach. W trakcie eksperymentu naukowcy skanowali mózgi uczestników i okazało się, że w momencie karania największą aktywność wykazywały obszary ich mózgu odpowiedzialne za radość i satysfakcję (więcej na ten temat przeczytasz Wszystko czego potrzebujesz to zazdrość ).

Innymi słowy powiedzenie, że zemsta jest słodka ma podłoże neurobiologiczne. Niektórzy naukowcy sądzą, że pragnienie zemsty prowadzi do stosowania altuistycznego karania. Przez to określenie należy rozumieć takie postępowanie, kiedy człowiek karze naganne zachowania np. własnych dzieci nie odnosząc przy tym żadnych korzyści w przekonaniu, że postępuje w interesie całego społeczeństwa.


Naturalnie można się spierać, czy w czasach trudnej sytuacji na rynku pracy właściwą odpowiedzią na humory szefa jest przemeblowanie jego twarzy celnym lewym sierpowym. Nie brakuje także badań formułujących zastrzeżenia odnośnie pozytywnych aspektów wymierzania zemsty. Psycholog Kevin Carlsmith z Uniwersytetu Colgate w stanie Nowy Jork uważa, że jeżeli nawet człowiek czuje satysfakcję z dokonanej wendety, to potem jeszcze bardziej rozpamiętuje doznaną przykrość.

Być może ma rację zespół naukowców pod kierownictwem Thoma Biesrechta, który niedawno badał etyczne aspekty zemsty. Ich zdaniem wyrównywanie rachunków jest do przyjęcia pod warunkiem, że zostaną spełnione określone przesłanki.

  • “Mściciel” nie może odnosić korzyści osobistych,
  • konsekwencje jego czynu muszą być adekwatne do przyczyny zniewagi,
  • całość powinna być okraszona “poetycką finezją”.

Być może taką, o jakiej napisała Regina Barreca. Czekając na lotnisku w kolejce na odprawę pisarka była świadkiem, jak jeden z pasażerów zachowywał się wyjątkowo gburowato. Mimo to z twarzy pracownicy obsługi naziemnej nie schodził uśmiech. Gdy jedna z pasażerek zapytała ją o przyczynę dobrego humoru, dziewczyna odpowiedziała: “Bo facet leci do Kansas City, a jego bagaż do Tokio.”

Jared Diamond przekonuje pragnienie zemsty jest nieodłącznym elementem naszej natury. (…)

Jednak chęć odwetu nie zawsze musi zakończć się okrutną jatką, jak w przypadku plemion z Papui-Nowej Gwinei. Ważne, aby ofiara i sprawca zrozumieli, że zemsta to broń obosieczna. Dopiero wówczas poznają odwrotność zemsty: przebaczenie. Niedługo antropolog Jared Diamond stanie przed podobnym dylematem. Otóż po ukazaniu się “New Yorkerze” artykułu o wojnie klanowej w Papui-Nowej Gwinei przewodnik Daniel Wemp pozwał antropologa do sądu. Tubylec podważa prawdziwość niektórych faktów opisanych w artykule i twierdzi, że nie wyraził zgody na opublikowanie swego prawdziwego nazwiska. W związku z tym Wemp domaga się od antropologa 10 milionów dolarów odszkodowania - prawdopodobnie z chęci zemsty.

źródło: Christian Weber / Süddeutsche Zeitung / http://wiadomosci.onet.pl/kiosk/zatruta-slodycz-zemsty,2,3705695,kiosk-wiadomosc.html
Powiadom znajomego
  1. (wymagane)
  2. (prawidłowy adres email wymagany)
  3. (wymagane)
  4. (prawidłowy adres email wymagany)
 

cforms contact form by delicious:days

Powiązane Artykuły:

Zostaw swój komentarz

You must be logged in to post a comment.

Kategorie

Chmurka Tagów

Publikuj już dziś!

Publikuj swój artykuł a otrzymasz ZAŚWIADCZENIE!
*Przeczytaj więcej»
*Publikuj»

Administracja