PoradnikPR.info

PoradnikPR.info

Poradnik pedagogiczno - resocjalizacyjny

 
 
 
 

Nadzór penitencjarny

- instytucja prawna, którą w Polsce definiuje Kodeks karny wykonawczy z 1997 roku jako:

Nadzór nad legalnością i prawidłowością przebiegu wykonywania kary pozbawienia wolności, kary aresztu, tymczasowego aresztowania, zatrzymania oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie zamkniętym, a także kar porządkowych, środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności sprawuje sędzia penitencjarny.

W okresie międzywojennym w Polsce nadzór penitencjarny sprawował prokurator, od 1957 roku sędzia i prokurator, co unormował Kodeks karny wykonawczy z 1969. Literatura prawnicza postulowała zniesienie nadzoru prokuratorskiego. Kodeks karny wykonawczy z 1997 roku spełnił ten postulat.

Sędzia penitencjarny ma rangę sędziego sądu okręgowego. Wizytuje zakłady karne, areszty śledcze oraz inne miejsca, gdzie przebywają osoby pozbawione wolności jak np. policyjne izby zatrzymań, zakłady psychiatryczne czy zakłady leczenia odwykowego. Ma prawo wstępu w każdym czasie, bez ograniczeń, do zakładów, aresztów oraz innych miejsc, gdzie przebywają osoby pozbawione wolności, poruszania się po ich terenie, przeglądania dokumentów oraz żądania wyjaśnień od administracji tych jednostek. Ma prawo podczas nieobecności innych osób przeprowadzania rozmów z osobami pozbawionymi wolności oraz badania ich wniosków, skarg i próśb.

Sędzia penitencjarny uchyla sprzeczną z prawem decyzję dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, dyrektora okręgowego, Dyrektora Generalnego Służby Więziennej albo osoby kierującej innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisji penitencjarnej i sądowego kuratora zawodowego, jeżeli dotyczy ta decyzja osoby pozbawionej wolności.

Nadzór penitencjarny sprawowany w zakładzie karnym przez sędziego penitencjarnego sądu wojewódzkiego lub wojskowego sędziego penitencjarnego wojskowego sądu garnizonowego, zwanego dalej “sędzią penitencjarnym”, polega na kontroli i ocenie, w szczególności:

1) legalności wykonywania orzeczonej kary, legalności osadzenia i przebywania skazanych w zakładach karnych oraz ich zwalniania z tych zakładów,

2) wykonywania zadań penitencjarnych i działalności resocjalizacyjnej zakładu karnego oraz przebiegu procesu resocjalizacji skazanych, zwłaszcza przestrzegania praw i obowiązków skazanych oraz zasadności i skuteczności stosowanych metod i środków oddziaływania penitencjarnego, prawidłowości i terminowości dokonywania okresowych ocen postępów w resocjalizacji i opiniowania skazanych,

3) działalności zakładu karnego w zakresie rozpoznawania osobowości skazanych, zwłaszcza przeprowadzania badań psychologicznych i psychiatrycznych oraz gromadzenia informacji dotyczących osoby skazanego,

4) kwalifikowania skazanych do właściwych systemów wykonywania kary, ustalania indywidualnych programów oddziaływania oraz sposobu ich realizacji,

5) kwalifikowania skazanych jako niebezpiecznych,

6) prawidłowości zaliczenia skazanych do odpowiednich grup i podgrup klasyfikacyjnych, kierowania do właściwych zakładów karnych, rozmieszczania wewnątrz tych zakładów, jak również dokonywania zmian w tym zakresie,

7) różnicowania sposobu i warunków wykonywania kary pozbawienia wolności, kary aresztu i kary aresztu wojskowego,

8 ) ustalonego w zakładzie karnym porządku i dyscypliny,

9) wykorzystywania pracy jako środka oddziaływania penitencjarnego, przestrzegania przepisów dotyczących czasu, bezpieczeństwa i higieny pracy, kierowania w pierwszej kolejności do odpłatnego zatrudnienia zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych, a także skazanych mających szczególnie trudną sytuację materialną, osobistą lub rodzinną, oraz prawidłowości ustalania należności za pracę,

10) kierowania skazanych do nauczania ogólnego i zawodowego, jak również przestrzegania ustalonych zasad szkolenia i samokształcenia,

11) organizowania czasu wolnego skazanych, zwłaszcza organizowania zajęć kulturalno-oświatowych, zajęć wychowania fizycznego i sportowych, oraz pobudzania aktywności społecznej skazanych,

12) prawidłowości przyznawania nagród, ulg i zezwoleń na czasowe opuszczenie zakładu karnego oraz wymierzania kar dyscyplinarnych i wykorzystywania ich jako środka oddziaływania penitencjarnego,

13) współdziałania ze społeczeństwem, zwłaszcza z zakładami pracy zatrudniającymi skazanych, placówkami oświatowo-wychowawczymi i rodzinami skazanych, zwłaszcza młodocianych, oraz pozyskiwania ich do udziału w procesie wychowawczym,

14) przestrzegania praw skazanych w zakresie korzystania z praktyk i posług religijnych, uczestniczenia w prowadzonym nauczaniu religii i udziału w działalności charytatywnej i społecznej kościoła lub innego związku wyznaniowego,

15) warunków bytowych skazanych, stanu opieki medycznej i stanu sanitarnego,

16) prawidłowości i terminowości załatwiania próśb, skarg i wniosków skazanych,

17) kolejności wykonywania orzeczeń, jak również prawidłowości zawiadamiania o przystąpieniu do wykonania orzeczenia lub o braku możliwości przystąpienia do jego wykonywania oraz przesyłania obliczenia kary,

18) prawidłowości i terminowości realizacji świadczeń alimentacyjnych oraz innych należności stwierdzonych tytułem wykonawczym,

19) przestrzegania przepisów o bezpieczeństwie w zakładzie karnym, w tym przepisów dotyczących użycia broni, siły fizycznej i środków przymusu bezpośredniego,

20) prawidłowości postępowania administracji zakładu karnego w razie ujawnienia popełnienia przestępstwa, a także w wypadkach buntów, samouszkodzeń i zgonów,

21) zakresu, terminowości i trafności podejmowanych czynności mających na celu przygotowanie skazanego do życia po zwolnieniu z zakładu karnego,

22) udzielania pomocy postpenitencjarnej, zwłaszcza w zakresie uzyskania przez skazanego dokumentów tożsamości, znalezienia pracy i zakwaterowania po zwolnieniu z zakładu karnego, a także pomocy w ustaleniu niezdolności do pracy i prawa do renty z tytułu tej niezdolności.

Sędzia penitencjarny sprawuje nadzór penitencjarny:

  1. przeprowadzając okresowe wizytacje jednostek kontrolowanych lub wizytacje doraźne obejmujące całokształt spraw podlegających kontroli i ocenie albo wybrane zagadnienia,
  2. wydając zalecenia powizytacyjne oraz kontrolując prawidłowość i terminowość ich realizacji,
  3. wydając decyzje i zarządzenia w przypadkach przewidzianych w ustawie,
  4. podejmując inne niezbędne czynności.

W razie stwierdzenia w toku wykonywania nadzoru penitencjarnego istotnych uchybień w działaniu organu orzekającego lub wykonującego orzeczenie, sędzia penitencjarny podejmuje niezwłocznie, w granicach swoich uprawnień, stosowne czynności zmierzające do usunięcia tych uchybień.

W przypadku stwierdzenia niezgodnego z prawem pozbawienia wolności, sędzia penitencjarny niezwłocznie zawiadamia o tym organ, do którego dyspozycji osoba pozbawiona wolności pozostaje, a w przypadku odbywania przez nią kary lub wykonywania wobec niej środka - organ, który skierował orzeczenie do wykonania, a także podejmuje inne czynności niezbędne do natychmiastowego zwolnienia.

Po zakończeniu wizytacji sędzia penitencjarny zapoznaje dyrektora jednostki kontrolowanej z wynikami wizytacji, umożliwiając mu ustosunkowanie się do dokonanych ustaleń i zaleceń powizytacyjnych.

W miarę potrzeby, zwłaszcza jeżeli w toku wizytacji stwierdzono istotne uchybienia w działalności kontrolowanej jednostki lub zastrzeżenia co do realizowanych przez nią zaleceń, o terminie i przedmiocie czynności zawiadamia się właściwy organ nadrzędny nad kontrolowaną jednostką.

Z przebiegu wizytacji sędzia penitencjarny sporządza sprawozdanie, które powinno zawierać w szczególności:

  • dane dotyczące zakresu wizytacji,
  • ocenę sposobu wykonania zaleceń związanych z poprzednią wizytacją,
  • ustalenie wyników przeprowadzonej wizytacji wraz z zaleceniami powizytacyjnymi,
  • zmierzającymi do usunięcia stwierdzonych uchybień i zapobieżenia ich powstawaniu.

W miarę potrzeby sędzia penitencjarny wyznacza termin do poinformowania go o zakresie i sposobie wykonania zaleceń powizytacyjnych.

Nadzór penitencjarny sprawowany przez sędziego penitencjarnego nad wykonywaniem środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem sprawcy w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym lub leczenia odwykowego polega na kontroli i ocenie:

  1. legalności umieszczenia i przebywania sprawców w zakładach oraz ich zwalniania z tych zakładów,
  2. warunków, w jakich przebywają sprawcy, a w szczególności warunków bytowych, stanu opieki medycznej i stanu sanitarnego oraz zasad postępowania z nimi w zakładzie,
  3. środków przedsięwziętych w celu uniemożliwienia sprawcom umieszczonym w zakładzie ucieczki z tego zakładu,
  4. przestrzegania obowiązku zawiadamiania sądu o stanie zdrowia sprawcy umieszczonego w zakładzie i postępach w leczeniu lub terapii oraz o braku potrzeby dalszego pozostawania sprawcy w zakładzie.


Sędzia penitencjarny, w miarę potrzeby, udziela odpowiedniej pomocy administracji kontrolowanych jednostek, zwłaszcza w zakresie stosowania przepisów prawa.

Bibliografia
  • Hołda J., Hołda Z., Prawo karne wykonawcze, wyd. 2, Zakamycze 2004, s. 142-146.
Powiadom znajomego
  1. (wymagane)
  2. (prawidłowy adres email wymagany)
  3. (wymagane)
  4. (prawidłowy adres email wymagany)
 

cforms contact form by delicious:days

Powiązane Artykuły:

Zostaw swój komentarz

You must be logged in to post a comment.

Kategorie

Chmurka Tagów

Publikuj już dziś!

Publikuj swój artykuł a otrzymasz ZAŚWIADCZENIE!
*Przeczytaj więcej»
*Publikuj»

Administracja